Beslenme
Hiçbir Öğün Atlanmaz: Plan Dışı Bir Öğünden Sonra Ne Olur?
Plan dışı bir öğle yemeği yediğinde Cookrange günün kalan öğünlerini yeniden porsiyonlar; hiçbirini silmez. Her kalan öğün planlanan porsiyonundan en fazla %35 küçülür ya da büyür ve hiçbir yemek kendi en küçük porsiyonunun altına inmez. Gün bu sınırlar içinde aralığa dönemiyorsa plan onu zorlamaz: uygulama farkı kaloriyle söyler ve gün öyle biter.
İş yemeği, bir doğum günü pastası, ofise gelen börek: bir haftanın planı bunlarla karşılaşacak. Önemli olan, plan dışı bir öğünden sonra planın ne yaptığı.
Ne yediğini plana nasıl söylersin?
Plandaki her öğünün altında üç düğme var: “Yedim”, “Başka bir şey yedim” ve “Değiştir”. “Başka bir şey yedim”e dokunduğunda ne yediğini (adı isteğe bağlı), kalorisini ve istersen proteinini yazarsın. Ya da o gün fotoğrafla, barkodla veya hızlı ekle ile zaten kaydettiğin bir kaydı seçersin; seçtiğin kayıt o öğünün yerine geçer ve ikinci kez sayılmaz.
Kaydı sonradan düzeltir ya da silersen öğün de onu izler ve gün yeniden hesaplanır. Yanlış işaretlediysen “Geri al” ile öğünü eski hâline döndürebilirsin.
Kalan öğünler nasıl yeniden porsiyonlanır?
Hesap sunucuda yapılır ve günün henüz yenmemiş öğünlerine tek bir ortak oran uygular. Oran şöyle bulunur: günün merkezinden o ana kadar yenenler çıkarılır, kalan kalori planlanan öğünlerin toplamına bölünür. Sonra iki sınırla kesilir:
- Planlanan porsiyonun en fazla %35 altı ya da üstü. Oran 0,65 ile 1,35 arasında kalır.
- Her tarifin kendi porsiyon sınırları. Hiçbir tarif standart porsiyonunun %60’ının altına ya da %180’inin üstüne çıkmaz; bir tarifin kendi sınırı bundan dar olabilir.
Yenmiş öğünler değişmez. Toplu pişirdiğin yemekten gelen öğünler zaten pişmiş olduğu için olduğu gibi kalır. Hiçbir öğün listeden çıkarılmaz.
Bir örnek
Diyelim ki günün merkezi 2.000 kcal, aralığı 1.900 ile 2.100 kcal. Plan günü kabaca şu paylarla böler: kahvaltı %25, öğle ve akşam yemeği %30’ar, ara öğün %15. Yani kahvaltı 500, öğle 600, akşam 600, ara öğün 300 kcal.
- Biraz fazla bir öğle yemeği. Kahvaltıyı planlandığı gibi yedin, öğlen 900 kcal’lik bir şey yedin. O ana kadar 1.400 kcal. Kalan 600 kcal, planlanan 900 kcal’lik akşam yemeği ve ara öğüne bölünür; oran 0,67. Akşam yemeği yaklaşık 400, ara öğün yaklaşık 200 kcal olur. Gün 2.000 civarında, aralıkta biter.
- Çok fazla bir öğle yemeği. Öğlen 1.300 kcal yediysen o ana kadar 1.800 kcal olur ve kalan 200 kcal’dir. Gereken oran 0,22, ama sınır 0,65. Akşam yemeği yaklaşık 390, ara öğün yaklaşık 195 kcal olur ve gün yaklaşık 2.385 kcal’de, aralığın 285 kcal üstünde biter. Plan akşam yemeğini silerek aralığa girmez.
- Hafif bir öğle yemeği. Öğlen 300 kcal yediysen o ana kadar 800 kcal olur. Oran 1,33; tariflerin kendi sınırları izin verirse akşam yemeği yaklaşık 800, ara öğün yaklaşık 400 kcal olur ve gün yine aralıkta biter.
Uygulama bunu nasıl söyler?
İşaretlemeden sonra günün altında tek bir cümle çıkar: “Kalan öğünlerin yediğine göre ayarlandı.” ya da gün aralığa dönemiyorsa “Bugün hedefinin biraz üstündesin. Sorun değil, yarın planına göre devam.” Ana ekrandaki tabağın altındaki cümle de farkı kaloriyle verir: “Plandaki öğünlerle aralığın 285 kcal üstüne çıkarsın.”
Ertesi gün bu farkı kapatmak için küçültülmez. Günün hedefi değişmez. Yeniden porsiyonlama yalnızca o günün kalan öğünlerine dokunur, gün bittiğinde biter.
Neden öğün atlatmıyor?
Çünkü öğün atlatarak aralığa giren bir plan aritmetiği tutturmuş ama asıl işinde başarısız olmuştur: seni doyurmak. Akşam yemeğini silmek ekrandaki sayıyı düzeltir; akşam saat dokuzdaki açlığı düzeltmez.
İkinci sebep, bir beslenme uygulamasının neyi alışkanlık hâline getirdiği. Bir öğünün “bedelini” sonraki öğünü kısarak ödemek, bir uygulamanın öğretmemesi gereken bir döngü. Yeme bozukluğu öykün varsa ya da yemekten sonra kendini telafi etmek zorunda hissediyorsan, bir uygulamanın sayısından önce bir uzmanla konuşmak doğru adımdır.
%35 sınırı da aynı mantıktan gelir: kalan öğünler fark edilir biçimde küçülebilir, ama bir akşam yemeği hiçbir zaman birkaç lokmaya inmez.
Bu mekanizmanın sınırları
- Yalnızca ona söylediğini bilir. Bir kaydı bir öğüne bağlamadan bırakırsan tabak onu günün toplamına sayar, ama kalan öğünler ona göre ayarlanmaz.
- Girdiğin kalori senin tahminindir. Bir iş yemeğinin kalorisini bilmek zordur; plan onu düzeltemez, yalnızca kullanır. Fotoğraftan tahminin nerede yanıldığını ayrı bir sayfada yazdık.
- Antrenman hesabı değiştirmez. Kaydettiğin bir antrenmanın yaktığı kalori ayrı bir satırda görünür; ne günün hedefini ne de kalan öğünlerin porsiyonunu değiştirir (bkz. net kalori).
- Tıbbi bir araç değildir. Bu bir porsiyon hesabıdır; beslenmeni etkileyen bir sağlık durumun varsa bir hekim ya da diyetisyenle çalış.
Sık sorulan sorular
Plan dışı yediğim öğün planlanandan küçükse ne olur? Kalan öğünler büyür, en fazla %35 ve her tarifin kendi en büyük porsiyonuna kadar. Bu yeterli değilse gün aralığın altında biter ve uygulama farkı söyler.
Ertesi günün planı da değişir mi? Hayır. Yeniden porsiyonlama yalnızca o günün kalan öğünlerine uygulanır. Ertesi gün kendi planıyla başlar.
Yanlış kalori girdim. Düzeltebilir miyim? Evet. “Geri al” öğünü eski hâline döndürür ve günün kalan öğünleri yeniden hesaplanır. Bağladığın bir kaydı düzeltir ya da silersen öğün de onu izler.
Nereden başlamalı?
Planın bütününü beslenme ve planlama sayfasında, günün merkezini kalori hesaplayıcısında görebilirsin. Cookrange şu an v0.9.6 dahili alfa ve mağazalarda değil; erken erişim için bekleme listesine kaydolabilirsin.
Bu yazı “neden farklı” dizisinin parçası. Diğerleri: neden tek bir sayı değil de bir aralık, tarifin kalorisinin malzemelerinden nasıl hesaplandığı ve planın mutfağına nasıl uyduğu.