Mekanizma
Yemek planında alerjen filtreleme
Bir yemek planı üreticisinde alerjen filtresinin iki farklı kurulumu var ve aradaki fark güvenlik açısından belirleyici. Birinci kurulum planı üretir, sonra içinde alerjen olan öğünleriişaretler. İkinci kurulum alerjeni üretim aşamasında dışlar, yani sen planı gördüğünde o malzeme hiç orada olmamıştır. Cookrange ikinci yolu kullanıyor: filtre plan gösterilmeden önce uygulanır.
Neden sıralama önemli
İşaretleme yaklaşımının sorunu insan tarafında. Bir uyarı etiketi ancak okunursa işe yarar ve haftalık plan gibi 28 öğünlük bir listede etiketlerin gözden kaçması kural, istisna değil. Dışlama yaklaşımında ise kaçırılacak bir uyarı yok, çünkü riskli öğün listeye hiç girmiyor. Aynı sonucu hedefleyen iki tasarım, ama biri kullanıcının dikkatine bağımlı, diğeri değil.
Pratikte şu anlama geliyor: fıstık ve kabuklu deniz ürünü kısıtı tanımlanmış bir profilde, üretilen haftanın hiçbir öğününde bu malzemeler yer almaz. Plan yeniden üretildiğinde kısıt yeni plana da aynı şekilde uygulanır — kısıt profile bağlıdır, tek bir plana değil.
Filtrenin neyi garanti etmediği
Bu bölüm sayfanın en önemli kısmı ve bilinçli olarak gizlenmiyor. Alerjen filtresi birtercih filtresidir, tıbbi bir garanti değildir. Üç ayrı sınırı var:
- Çapraz bulaşma bilinemez. Filtre bir tarifin malzeme listesini bilir; o yemeğin hazırlandığı mutfağı, kullanılan tezgâhı ya da ürünün üretildiği tesisi bilemez. Ciddi bir alerjide riskin büyük kısmı tam olarak buradadır.
- Paketli ürün etiketine bağımlıdır. Barkodla eklenen ürünlerin bileşen bilgisiOpen Food Facts veritabanından gelir ve o veritabanı topluluk katkılıdır. Bir üretici formülünü değiştirdiğinde veritabanı gecikmeli güncellenebilir.
- Gizli isimler ve türevler eksik kalabilir. Bir alerjen onlarca farklı isimle geçebilir. Filtre bildiği isimleri yakalar; bilmediği bir türevi yakalayamaz.
Bu yüzden net konuşmak gerekiyor: tanı almış ciddi bir gıda alerjisi varsa hiçbir uygulamanın filtresine tek başına güvenilmemeli. Etiketi kendin okumak, filtreyi kullanmakla birlikte devam eder. Cookrange bir tıbbi cihaz değildir ve bu iddiada bulunmuyor.
Kısıt ile tercih arasındaki fark
Filtre iki farklı şeyi aynı mekanizmayla yönetir ve aralarındaki fark kullanıcı için önemli.Kısıt, olmaması gereken şeydir: alerji, intolerans, dinî ya da etik bir sınır.Tercih ise sevmediğin şeydir. İkisi de plandan çıkarılır ama aynı ağırlıkta değil: bir tercihi tek seferlik esnetmek makul, bir kısıtı esnetmek değil. Arayüz bu ayrımı koruyor.
Cookrange'de nasıl kuruluyor
Kısıtlar profil düzeyinde tanımlanır, tek tek planlarda değil. Bu tasarım tercihinin sebebi tekrarlanabilirlik: plan her yeniden üretildiğinde aynı kısıtların yeniden girilmesi gerekseydi, en çok gerektiği anda atlanması en muhtemel adım o olurdu. Detaylarbeslenme ve planlama sayfasında; planın nasıl üretildiği ise yapay zekâ ile plan üretme sayfasında.
Sık sorulanlar
Cookrange bir diyetisyenin ya da doktorun yerini tutar mı?
Hayır. Kullanım Koşulları’nın sağlık feragatnamesi net: Cookrange bir tıbbi cihaz değildir, tıbbi tavsiye, teşhis ya da tedavi sunmaz — ürettiği beslenme ve antrenman önerileri yalnızca genel bilgilendirme ve motivasyon amaçlıdır. Mevcut bir sağlık problemin, hamileliğin ya da kronik bir rahatsızlığın varsa bir sağlık uzmanına danışmalısın. Detaylar Kullanım Koşulları’nda.
Barkod veritabanı hangi ülkeye özel?
Barkod taraması ülkeye özel bir veritabanına karşı çalışmaz. Cookrange, Open Food Facts’ten — küresel ve açık kaynaklı bir ürün veritabanı — veri çeker; bir ürün orada kayıtlıysa barkod eşleşir, kayıtlı değilse eşleşme bulunamaz. Detaylar için beslenme ve planlama sayfasına bakabilirsin.
Kaynaklar
- Open Food Facts — açık, topluluk katkılı ürün veritabanı (ODbL).
- T.C. Sağlık Bakanlığı — Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER).